Een indringend en persoonlijk verhaal over de zelfmoord van een broer

‘Als jullie dit lezen, ben ik dood’ is de titel van het eerste boek van Tamara Baars en tevens de eerste zin van de afscheidsbrief van haar broer Koen. Op 9 mei 2008 stapte hij op 30-jarige leeftijd volslagen onverwacht uit het leven. Het boek, dat zaterdag 24 maart officieel wordt gepresenteerd, is een aangrijpend relaas over de initiële paniek, haar zoektocht naar het ‘waarom’ en het rouwproces. Met dit debuut wil Baars niet alleen nabestaanden van zelfdoding en hulpverleners inzicht bieden en tot steun zijn, maar ook bijdragen aan het open en onbevooroordeelde gesprek over zelfdoding, depressie en angsten.

De agent pakt haar bij de schouders, kijkt haar indringend aan en zegt: ‘Er is iets heel ergs gebeurd. Koen is overleden. Hij heeft zelfmoord gepleegd.’ Met dit bericht begint voor Tamara Baars haar leven na Koen. Ondanks dat ze wist dat hij zich niet goed voelde, was die mogelijkheid nooit bij haar opgekomen. Opeens behoort ze tot de groep nabestaanden van zelfdoding.

Nu, tien jaar na het verlies van haar broer, staat haar verhaal op papier. Het beschrijft wat er is gebeurd, de soms onhandige reacties die ze krijgt, maar het gaat ook over wie Koen was. Daarmee is het boek een steuntje in de rug voor iedereen die iemand heeft verloren aan zelfdoding én een klein monument voor haar broer; voor wie hij was en wat hij voor haar betekende.

Zelfdoding uit de taboesfeer
Met het boek wil de debuterend schrijfster depressie, angststoornissen en zelfdoding uit de taboesfeer halen en bespreekbaar maken. Daarbij geeft ze zichzelf ook bloot op deze thema’s. Jaarlijks zijn er ongeveer drie keer meer zelfdodingen dan verkeersdoden. Mensen met suïcidale neigingen zouden zich volgens Baars niet hoeven te schamen en verdedigen. Niet als ze het overleven, maar ook postuum mag er geen oordeel worden geveld.

“Zelfdoding wordt door sommige mensen nog steeds als ‘egoïstisch’ bestempeld en dat vind ik vreselijk”, zegt Baars. “Zelfdoding heeft in essentie niets te maken met egoïsme. Iemand die zo diep zit, kán niet eens meer nadenken over de gevolgen voor zijn of haar geliefden. Als iemand uit het leven stapt en bijvoorbeeld kinderen achterlaat, dan zegt dat niets over egoïsme maar alles over de gruwelijke wanhoop die iemand voelt. Ik hoop dat mijn boek hier meer inzicht in biedt.”

Winnaar Editio schrijfwedstrijd
Tamara Baars is HR-adviseur bij een onderwijsinstelling in Arnhem. Eerder publiceerde zij over hetzelfde thema in NRC Next (september 2015) en JAN Magazine (december 2015). In maart 2017 won zij met haar verhaal over Koen en rouw na zelfdoding, de publieksprijs van de debutantenschrijfwedstrijd van online schrijversacademie Editio. Ook was zij genomineerd voor de juryprijs. De juryleden, onder wie Auke Kok en Thomas Verbogt, over haar verhaal: ‘Een aangrijpende, zeer persoonlijke tekst. Gedurfd en authentiek.’